Fra Angelico

Van Wikipedia, de gratis encyclopedie
Spring naar navigatie Spring naar zoeken
Rondedans van engelen en gezegenden uit het Laatste Oordeel, Gemäldegalerie, Berlijn

Fra Angelico of Beato Angelico (* waarschijnlijk rond 1395 tot 1399 [1] [2] in Vicchio di Mugello bij Florence , † 18 februari 1455 in Rome ) - geboren als Guido di Pietro - was een schilder van de vroege Italiaanse Renaissance .

Paus Johannes Paulus II zalig verklaard Fra Angelico in 1982. Hij is de patroonheilige van christelijke kunstenaars.

Achternaam

Heilige Dominicus, detail van het fresco Christus bespotten in een cel in het klooster van San Marco, Florence

Zijn echte naam was Guido di Pietro, zijn religieuze naam was Fra Giovanni. Zijn tijdgenoten kenden hem als Fra Giovanni da Fiesole (broer Johannes uit Fiesole). Fiesole wordt soms verkeerd geïnterpreteerd als onderdeel van zijn naam. Het is eigenlijk de naam van de stad waar hij zijn beroep deed . Deze toevoeging werd gebruikt om hem te onderscheiden van andere broeders die Giovanni werden genoemd.

Hij is ook bekend als Beato Angelico (ruwweg: "de gezegende engel"), omdat hij tijdens zijn leven of kort daarna Il Beato ("de gezegende") werd genoemd, wat verwijst naar zijn manier om de christelijke iconografie weer te geven. [3]

Giorgio Vasari beschrijft hem in Le Vite de 'più eccellenti pittori scultori ed architettori (vóór 1555) als Fra Giovanni Angelico en spreekt over zijn “zeldzaam en uitstekend talent”. [4]

In het Martyrologium Romanum wordt hij aangeduid als Beatus Ioannes Faesulanus, cognomento Angelicus ("Gezegende Giovanni von Fiesole, genaamd Angelico").

Leven

Fra Angelico werd geboren als Guido of Guidolino di Pietro in Vicchio im Mugello , in Toscane bij Fiesole . Zijn ouderlijke afkomst is niet geregistreerd. Vasari gaf 1387 als geboortejaar, maar sinds 1955 is bekend dat deze informatie niet klopt. [1] Er wordt nu aangenomen dat hij rond het midden van de jaren 1390 werd geboren. [1]

Fra Angelico: Aankondiging, fresco in de noordelijke gang van San Marco , Florence

Het oudste bewaard gebleven document dat hem vermeldt, dateert van 17 oktober 1417, toen hij zich aansloot bij een religieuze broederschap, nog steeds onder de naam Guido di Pietro . Uit dit document blijkt ook dat hij toen al schilder was. Een feit dat ook wordt bevestigd door twee betalingsbewijzen van januari en februari 1418, afgegeven voor werkzaamheden in de kerk van Santo Stefano del Ponte. [5] De eerste getuigenis van hem als monnik van de Dominicaanse Orde stamt uit 1423, nadat hij het klooster van San Domenico in Fiesole was binnengegaan en de naam Fra Giovanni had aangenomen. [6]

Hij was oorspronkelijk opgeleid als verlichter en werkte waarschijnlijk samen met zijn broer Benedetto, die ook een Dominicaan was . Zijn leraar is onbekend. In sommige gevallen wordt training bij Starnina en beïnvloeding door het werk van Masolino en Masaccio geaccepteerd. [7] Lorenzo Monaco heeft mogelijk ook bijgedragen aan zijn opleiding, de gotische Sienese school heeft zijn vormentaal gevormd. Hij had verschillende belangrijke taken in de kloosters waarin hij woonde, maar dit beperkte zijn artistieke output niet.

Volgens Vasari waren de eerste werken van de kunstenaar een altaarstuk en een geschilderd doksaal voor de kerk van het kartuizerklooster van San Lorenzo di Galluzzo in Florence; De overblijfselen van een drieluik met een tronende Madonna met Kind zijn bewaard gebleven. [8e]

Detail van de afdaling van het kruis, Museo di San Marco, Florence

Hij schilderde verschillende fresco's voor zijn klooster van San Domenico in Fiesole, evenals de beroemde kroning van Maria in het Louvre (Parijs) en de Annunciatie van het Prado (Madrid). [9] Het hoogaltaar van de kloosterkerk versierde hij met een drieluik dat enkele decennia later door Lorenzo di Credi opnieuw werd ontworpen. [10]

Al snel kreeg Fra Angelico belangrijke opdrachten uit Florence en andere delen van Italië. Zijn Annalena-altaar met de op de troon geplaatste Moeder Gods en zes heiligen, dat waarschijnlijk kort na 1434 werd gebouwd voor het voormalige klooster van San Vincenzo d'Annalena, wordt beschouwd als het eerste bekende rechthoekige altaarpaneel van de Renaissance in de zin van een Sacra Conversazione . [11] [12] Dit altaar had ook een grote invloed op zijn belangrijke Pala van San Marco (1439-1442), dat helaas werd beschadigd door een ondeskundige restauratie. [13]

Hij creëerde ook verschillende werken voor het Dominicanenklooster in Cortona , waar hij in 1438 aantoonbaar woont, waaronder een drieluik van een Madonna met heiligen en een Annunciatie (beide in het Museo Diocesano, Cortona), evenals fresco's in de kloosterkerk, waarvan nog maar één ding bewaard is gebleven. [14]

Het klooster van San Marco in Florence , waar Fra Angelico na 1436 lange tijd heeft gewoond, heeft verschillende manuscripten waarvan wordt aangenomen dat ze geheel of gedeeltelijk met de hand zijn verlucht . In opdracht van Cosimo de 'Medici [15] schilderde hij vanaf 1439 de kloostercellen en kloostergangen van San Marco met afbeeldingen die de toewijding en innerlijke contemplatie van de monniken moesten dienen. Verschillende medewerkers en studenten hielpen hem, waarvan Benozzo Gozzoli de belangrijkste is. Het klooster is nu grotendeels een museum, dat ook veel andere werken van Fra Angelico herbergt.

Fra Angelicos-graf (detail) in Santa Maria sopra Minerva , Rome

1445 werkte hij in Rome voor paus Eugenius IV. In de kapel van het Heilig Sacrament, en begon in 1447 met fresco's in de kathedraal van Orvieto , maar hij bleef onvoltooid, [16] om voor de nieuwe paus Nicolaas V in Rome tot 1449 de fresco's te schilderen in de Cappella Niccolina , met de hulp van Benozzo Gozzoli.

Van 1450 tot 1452 was hij prior van het klooster van Fiesole. [17]

In 1452 keerde hij terug naar Rome , waar hij op 18 februari 1455 stierf. Zijn graf bevindt zich in de kerk van Santa Maria sopra Minerva in Rome.

Waardering

Fra Angelico was een van de belangrijkste schilders van de vroege Renaissance. Zijn werk maakte al op jonge leeftijd indruk op tijdgenoten met zijn diep ervaren, diepe vroomheid en werd als "direct mystiek geïnspireerd" beschouwd. [18] Bovendien is het artistieke en historische belang van zijn schilderij lange tijd op de achtergrond geraakt en volledig ten onrechte onderschat. Hij combineerde mystiek-gotische trekken en elegantie met de nieuwe ontwikkelingen van de Renaissance, die hij vooral oppikte van kunstenaars als Masaccio en Masolino. Typerend voor Fra Angelico is een zekere klassieke eenvoud van de beeldstructuur [18] en, vooral in de volwassen werken, een zacht maar lichtgevend kleurenschema.

Hij was zelf een vernieuwer met de introductie van rechthoekige altaarpanelen (in plaats van polyptieken ), in het bijzonder die van herhaalde in verschillende versies van zijn eigen proclamatie van San Domenico in Fiesole (Prado, Madrid) [19] en het Annalena-altaar met zijn Heilige Gesprek [ 20] [21] .

Vergelijking van de klaagzang van Fra Angelico voor het graf (1438–42, tempera , 38 × 46 cm; links) met die van Rogier van der Weyden (ca. 1450, olieverf , 110 × 96 cm). Merk op dat de tablet van Angelico in het origineel veel kleiner is.

Fra Angelico was ook een van de eersten die figuren van achteren afbeeldde, zoals bij de kroning van Maria in het Louvre. [21] Zijn ontwerp van het helaas niet goed bewaard gebleven Pala van San Marco met uitzicht op een met bomen omzoomde tuin op de achtergrond was exemplarisch voor de kunst van de Renaissance. [22] Naast de genoemde werken en het Laatste Oordeel voor Santa Maria degli Angeli (vandaag in San Marco), vormen Fra Angelico's fresco's van het klooster van San Marco in hun extreme eenvoud en mystieke intimiteit het hoogtepunt van zijn werk. [23] [22]

De invloed van Fra Angelico reikte zelfs tot buiten de grenzen van Italië: De picturale uitvinding van de centrale Predellenbildes Bewening van Christus uit het graf van zijn Pala van San Marco (1439-42) maakte zoveel indruk op Rogier van der Weyden tijdens zijn verblijf in Italië (1450) zodat het een vergelijkbare samenstelling heeft, maar in de Nederlandse stijl en in olieverf , gemaakt (nu in de Galleria degli Uffizi, Florence). [24] Van der Weydens zogenaamde Madonna de 'Medici (ca. 1450-1455) dankt zijn compositie in de voor de Nederlandse schilderkunst volkomen ongebruikelijke stijl van een Sacra Conversazione ook aan het model van Beato Angelico. [25] [26]

fabrieken

Altaren (tempera)

Het leven van Sint-Nicolaas (detail), 1447-1448, afbeelding van een predelle uit het veelluik in Perugia
  • 1428-1429: Triptiek van San Pietro Martire, Museo di S. Marco, Florence
  • 1424-1430: Madonna met engelen en heiligen (voorheen drieluik, gewijzigd door Lorenzo di Credi ), beeld van het hoofdaltaar in S. Domenico in Fiesole, National Gallery, Londen
  • 1428-1430: Triptiek van de Certosa di Galluzo, Museo di S. Marco, Florence
  • 1430s (?): Afdaling van het kruis ( Pala Strozzi ), altaar van de Cappella Strozzi in Santa Trinita , Museo di S. Marco , Florence (gevel door Lorenzo Monaco )
  • 1430-1432: Aankondiging aan Maria, Prado , Madrid
  • rond 1432 (?): Dood en Hemelvaart van Maria (reliekschrijn), Isabella Stewart Gardner Museum , Boston
  • na 1433: Linaiuoli tabernakel (altaar van de linnenwevers), Museo di S. Marco, Florence (samen met Lorenzo Ghiberti )
  • na 1433: Madonna met kind, Galleria Sabauda , Turijn
  • 1432-1434: Aankondiging, Museo Diocesano, Cortona
  • 1434: Madonna della Stella (reliekschrijn), Museo di S. Marco, Florence
  • 14xx: Het Laatste Oordeel, Gemäldegalerie , Berlijn
  • 1432-1435: Het Laatste Oordeel, Museo di S. Marco, Florence
  • 1434-1435: Kroning van de Maagd Maria, Galleria degli Uffizi , Florence
  • 14xx: Kroning van Maria, Louvre , Parijs
  • 1437: Madonna met kind, engelen en heiligen ( Triptiek van Perugia ), Galleria Nazionale dell'Umbria, Perugia
  • rond 1437: Madonna met engelen en St. Domenic en Catherine, Vaticaanse Musea , Rome
  • 1437-1440: Pala von Annalena (Annalena-altaar), Museo di S. Marco, Florence
  • 1436-1441: Klaagzang onder het kruis, Museo di S. Marco, Florence
  • 1439-1442: Pala von San Marco, Museo di S. Marco, Florence
  • rond 1450: Pala von Bosco ai Frati, Museo di S. Marco, Florence
  • rond 1450: Armadio degli Argenti, Museo di S. Marco, Florence
Petrus Martelaar roept op om te zwijgen, rond 1441, fresco in San Marco, Florence

Fresco's

  • 1438 - ca. 1450: fresco-versiering in het klooster van San Marco , Florence (deels samen met Benozzo Gozzoli en andere medewerkers), waaronder:
    • Kruisiging in de kapittelzaal
    • Aankondiging (twee versies: rond 1441 en rond 1450)
    • Aanbidding van St. drie koningen (met Gozzoli?)
    • Noli me tangere (ook: Christus als tuinman )
    • Transfiguratie van Christus
    • Madonna delle ombre ("Madonna van de schaduwen")
  • 1447-1449: Het leven van St. Stephen en Lorenz, decoratie van de Cappella Niccolina , Vaticaan, Rome

literatuur

  • Angelico, Fra. In: Wolf Stadler (red.), Peter Wiench (red.): Lexikon der Kunst. Schilderkunst, architectuur, beeldhouwkunst in twaalf delen. Deel 1: Aac-Barm. Müller, Erlangen 1994, ISBN 3-86070-452-4 , blz. 197-203.
  • Giulio Carlo Argan : Fra Angelico. Biografische kritiek. Studie (= smaak van onze tijd. Jaargang 10). Vertaald uit het Ital. Editions d'Art Albert Skira, Genève 1955, OCLC 174810979 .
  • Wolfgang Bader: Fra Angelico: Inzichten in leven en werk. Verlag Neue Stadt, München 2005, ISBN 3-87996-658-3 .
  • Georges Didi-Huberman : Fra Angelico. Ongelijkheid en figuratie. Vertaald uit het Frans. door Andreas Knop. Wilhelm Fink-Verlag, München 1995, ISBN 3-7705-2949-9 .
  • Gabriele Bartz: Fra Angelico (= Master of Italian Art ), (oorspronkelijk: Könemann, Keulen 1998) hf ullmann publishing, Potsdam 2007, ISBN 978-3-8331-3830-0 .
  • Jacqueline en Maurice Guillaud: Fra Angelico. Het licht van de ziel. Altaarstukken en fresco's van het San Marco-klooster in Florence. 2e druk Van de Franz Door Irène Kuhn . Klett-Cotta, Stuttgart 1988, ISBN 3-608-76233-7 .
  • Anselm Hertz , Ill. Helmuth Nils Los : Fra Angelico. Herder, Freiburg / Bazel / Wenen 1981, ISBN 3-451-19256-X .
  • William Hood : Fra Angelico in San Marco. Yale University Press, New Haven 1993, ISBN 0-300-05734-2 .
  • Paolo Morachiello: Fra Angelico: De San Marco-fresco's. Vertaald uit het Italiaans door Eleanor Daunt. Thames en Hudson, New York 1996, ISBN 0-500-23729-8 .
  • Hermann Nasse : Fra Giovanni Angelico da Fiesole. Allgemeine Verlagsanstalt, München 1924.
  • John T. Spike: Fra Angelico. Leven en werk. Vertaling uit het Engels en Italiaans door Klaudia Murmann en Barbara Geratz Matera. Hirmer, München 1997, ISBN 3-7774-7530-0 .
  • Giorgio Vasari : Het leven van Lippi, Pesello en Pesellino, Castagno, Veneziano en Fra Angelico. Nieuw in het Duits vertaald door Victoria Lorini. Ed., Becommentarieerd door, ingeleid door Jana Graul en Heiko Damm. Verlag Klaus Wagenbach, Berlijn 2011, ISBN 978-3-8031-5054-7 .

web links

Commons : Schilderijen van Fra Angelico - album met foto's, video's en audiobestanden

Individueel bewijs

  1. a b c Gabriele Bartz: Fra Angelico (= meester van de Italiaanse kunst ). Könemann, Keulen 1998, pp. 6 en 8.
  2. De Münchense Pinakothek geeft ook rond 1395 aan, maar dan in de tekst tussen "1386 en 1399". Fra Angelico (1395-1455). In: pinakothek.de. Alte Pinakothek , geraadpleegd op 15 maart 2017.
  3. Andrea del Sarto , Raffael en Michelangelo werden ook zo genoemd door hun tijdgenoten, omdat hun vaardigheden werden gezien als een bijzonder geschenk van God.
  4. ^ Giorgio Vasari : Het leven van de kunstenaars. Penguin Classics, 1965 (voor het eerst gepubliceerd in 1568).
  5. ^ Werner Cohn: Il Beato Angelico en Battista di Biagio Sanguigni. Nuovi documenti. In: Revista d'Arte. 30 (1955) OCLC 888698128 , blz. 207-221.
  6. Stefano Orlandi: Beato Angelico. Monographia Storica della Vita e delle Opere con un'Appendice di Nuovi Documenti Inediti. Leo S. Olschki Editore, Florence 1964, OCLC 640144019 .
  7. John T. Spike: Fra Angelico. Firmer, München 1997, ISBN 3-7774-7530-0 , pp. 23, 26 ( pp. 20 f. On Starnina, Masolino in the Google Book Search).
  8. Vandaag in het Museo di San Marco, Florence. Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 14, 16, 19.
  9. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 6, 49 ev en 54-55.
  10. Op een rechthoekige Sacra Conversazione . Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 18.
  11. Vandaag (2020) in het Museo di San Marco, Florence. Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 34 (ook blz. 37-38).
  12. Angelico, Fra. In: Lexicon van Art. Erlangen 1994, pp. 197-203, hier: pp. 201-202.
  13. Vandaag (2020) in het Museo di San Marco, Florence. Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 34 en 40.
  14. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, pp. 6, 22-23 en 52-53.
  15. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 10, 64, 66.
  16. Ze werden pas later voltooid door Luca Signorelli . Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 6.
  17. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 6.
  18. a b Angelico, Fra. In: Lexicon van Art. Deel 1. Erlangen 1994, blz. 197-203, hier: blz. 199.
  19. Dit altaar wordt beschouwd als het eerste rechthoekige altaar van de vroege Renaissance in Florence. Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 49.
  20. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 34 en 37-38.
  21. a b Angelico, Fra. In: Lexicon van Art. Deel 1. Erlangen 1994, pp. 197-203, hier: pp. 200-202.
  22. a b Angelico, Fra. In: Lexicon van Art. Deel 1. Erlangen 1994, blz. 197-203, hier: blz. 203.
  23. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 64.
  24. ^ Gabriele Bartz: Fra Angelico. Könemann, Keulen 1998, blz. 46-47.
  25. Sacra Conversazione. In: Lexicon van Art. Jaargang 10. Erlangen 1994, blz. 233 v., Hier: blz. 234.
  26. Alexander Duckers, Marcello Toffanello: Rogier van der Weyden (= speciale uitgave van de Corriere della Sera ). Rizzoli / Skira, 2004, blz. 142 ev (Italiaans).